دستگاه‌های تصفیه هوا به‌ منظور بهبود کیفیت هوا و کاهش آلاینده‌های موجود در محیط، از فیلترهای مختلفی استفاده می‌کنند. هر نوع فیلتر برای حذف آلاینده‌های خاصی طراحی شده است. در ادامه به معرفی رایج‌ترین انواع فیلترهای دستگاه تصفیه هوا می‌پردازیم.

فیلتر کربن فعال

فیلتر کربن فعال برای جذب بوها، گازها و مواد شیمیایی طراحی شده‌ اند. این نوع فیلترها از زغال فعال ساخته می‌ شوند و مناسب محیط‌ هایی هستند که آلودگی گازی، بوی نامطبوع یا دود در آن وجود دارد. فیلتر کربن فعال یکی از انواع فیلترهای مهم در دستگاه‌ های تصفیه هوا است. این فیلتر از ماده‌ ای به نام کربن فعال ساخته می‌ شود که دارای ساختاری متخلخل و سطحی بسیار بزرگ برای جذب آلاینده‌ها است.

نحوه نگهداری

• فیلترهای کربن فعال معمولاً قابل شستشو نیستند، زیرا شستشو باعث از دست رفتن خاصیت جذب آن‌ها می‌شود.
• تعویض فیلتر با توجه به توصیه سازنده دستگاه (معمولاً هر 3 تا 6 ماه) الزامی است.

ویژگی‌ها و عملکرد

1. ساختار متخلخل:
   کربن فعال دارای میلیون‌ ها منفذ ریز است که باعث افزایش سطح تماس آن با آلاینده‌ها می‌شود. این ساختار امکان جذب مولکول‌ های گاز و ذرات شیمیایی را فراهم می‌کند.
2. جذب شیمیایی (Adsorption):
   فیلتر کربن فعال از فرآیندی به نام جذب سطحی استفاده می‌کند، که در آن مولکول‌های گاز و بو به سطح کربن می‌چسبند و در منافذ آن گیر می‌کنند.
3. موثر در حذف:
   • بوها: مانند بوی غذا، دود سیگار، و بوی حیوانات خانگی.
   • گازهای مضر: از جمله فرمالدهید، بنزن، و ترکیبات آلی فرار (VOCs).
   • آلاینده‌های شیمیایی: که ممکن است در محیط‌های صنعتی یا خانگی وجود داشته باشند.

فیلتر HEPA (High-Efficiency Particulate Air)

فیلترهای HEPA به‌عنوان یکی از موثرترین انواع فیلترها شناخته می‌شوند. این فیلترها توانایی حذف ذرات معلق بسیار ریز (تا 0.3 میکرون) را با راندمانی بیش از 99.97 درصد دارند. از کاربردهای اصلی آن‌ها می‌توان به حذف گرد و غبار، گرده گیاهان، کپک‌ها و عوامل آلرژی‌زا اشاره کرد.

ویژگی‌ها و عملکرد:

1. ساختار الیافی متراکم: این فیلتر از الیاف فشرده‌شده‌ای تشکیل شده است که به‌طور مؤثر ذرات معلق مانند گرده گیاهان، گرد و غبار، باکتری‌ها و ویروس‌ها را به دام می‌اندازد.
2. کارایی بالا: بر اساس تعریف سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO)، یک فیلتر HEPA باید حداقل ۹۹٫۹۵ درصد از آلاینده‌ها با قطر بیش از ۰٫۳ میکرون در هوای عبوری را تصفیه کند.
3. مکانیزم‌های جذب: فیلتر HEPA با استفاده از سه مکانیزم اصلی ذرات را به دام می‌اندازد:
   • برخورد مستقیم (Impaction): ذرات بزرگ‌تر به‌طور مستقیم با الیاف برخورد کرده و متوقف می‌شوند.
   • رهگیری (Interception): ذراتی که در مسیر جریان هوا حرکت می‌کنند، به الیاف نزدیک شده و به آن می‌چسبند.
   • انتشار (Diffusion): ذرات بسیار ریز به دلیل حرکت تصادفی خود با الیاف برخورد کرده و به دام می‌افتند.

فیلتر UV (اشعه فرابنفش)

فیلتر UV از نور فرابنفش برای از بین بردن میکروارگانیسم‌هایی مانند باکتری‌ها، ویروس‌ها و قارچ‌ها استفاده می‌کند. این فیلتر به‌تنهایی موثر نیست و معمولاً در ترکیب با سایر فیلترها استفاده می‌شود.

فیلتر الکترواستاتیک

فیلترهای الکترواستاتیک با استفاده از بار الکتریکی، ذرات معلق در هوا را جذب می‌کنند. این فیلترها قابل شستشو هستند و در کاهش هزینه‌های نگهداری موثرند.

فیلتر پیش‌فیلتر (Pre-filter)

پیش‌فیلترها اولین لایه تصفیه در دستگاه‌ها هستند و وظیفه آن‌ها حذف ذرات بزرگ مانند گرد و غبار، موی حیوانات و سایر آلودگی‌های بزرگ‌تر است. استفاده از پیش‌فیلتر به افزایش عمر فیلترهای اصلی کمک می‌کند.

فیلتر پلاسمای سرد (Cold Plasma)

این فناوری با ایجاد یون‌های مثبت و منفی، آلودگی‌ها و میکروارگانیسم‌ها را خنثی می‌کند. این نوع فیلترها در ترکیب با دیگر سیستم‌های تصفیه کاربرد دارند.

فیلتر نانو

فیلترهای نانو در دستگاه‌های تصفیه هوا با بهره‌گیری از فناوری نانو، به‌طور مؤثری ذرات آلاینده، باکتری‌ها، ویروس‌ها و بوهای نامطبوع را از هوا حذف می‌کنند. این فیلترها با استفاده از نانوذراتی مانند نقره، مس و کربن فعال، سطح تماس بیشتری با آلاینده‌ها داشته و کارایی بالاتری در تصفیه هوا ارائه می‌دهند.

انواع فیلترهای نانو:

1. فیلتر نانو نقره (Nano Silver Filter):
   • ویژگی‌ها: نانوذرات نقره دارای خواص ضدباکتری و ضدقارچ قوی هستند که می‌توانند باکتری‌ها و ویروس‌ها را غیرفعال کنند.
2. فیلتر نانو کربن (Nano Carbon Filter):ویژگی‌ها: استفاده از نانوذرات کربن با ابعاد ۱۰۰ تا ۴۰۰ نانومتر که قابلیت جذب بالای مولکول‌های بو و آلاینده‌های گازی را دارند.
3. فیلتر فوتوکاتالیست (Photocatalyst Filter):ویژگی‌ها: این فیلترها با استفاده از مواد فوتوکاتالیست، در حضور نور UV فعال شده و با تولید رادیکال‌های آزاد، آلاینده‌های آلی و گازهای مضر را تجزیه می‌کنند.

نتیجه‌گیری

انتخاب نوع فیلتر مناسب برای دستگاه تصفیه هوا به نیازهای خاص محیطی و نوع آلودگی موجود بستگی دارد. برای دستیابی به بهترین عملکرد، ترکیبی از چندین فیلتر در دستگاه‌های پیشرفته استفاده می‌شود.